روز شمار حصر:

ظریف: ساکتان دیروز، امروز«وا اسلام» می‌گویند

روزنامه شرق: روز گذشته نشستی با حضور اعضای ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در سالن همایش روزنامه اطلاعات برگزار شد. هرچند این نشست در سالن روزنامه اطلاعات بود ولی متولی آن، سایت «دیپلماسی ایرانی» بود. به‌همین‌دلیل «صادق خرازی»، دیپلمات پیشین ایران که مدیر سایت «دیپلماسی ایرانی» است، در آن نشست نقش میزبان را داشت. «محمدجواد ظریف»، وزیر خارجه، «علی‌اکبر صالحی»، رئیس سازمان انرژی اتمی، «عباس عراقچی»، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت خارجه و «مجید تخت‌روانچی»، معاون آمریکا و اروپای وزارت خارجه، چهار مقام ارشد مذاکره‌کننده ایرانی بودند که به‌همراه «خرازی» بالای «سن» روی مبل‌های سفید نشسته بودند و هرکدام به نوبت سخن می‌گفتند.

ظریف: متن نهایی متوازن است
به گزارش «ایرنا» وزیر خارجه ایران متن برجام را متنی متوازن و حضور مردم در انتخابات را عامل به‌ثمررسیدن این مذاکرات دانست و گفت: «از روز برجام، برخورد جامعه بین‌المللی با ایران تغییر کرده است». «ظریف» با بیان اینکه مذاکره در یک ظرف زمانی ١٢، ١٣ساله و نه در خلأ، شکل گرفت، گفت: «ما و طرف مقابل هرکدام در این مذاکرات داده‌هایی داشتیم. داده‌های طرف مقابل موفقیت نسبی در پروژه امنیتی‌سازی ایران بود که تبلور آن در هر قطع‌نامه شورای امنیت تحت فصل هفتم، ابتدا با ماده ٤٠ و بعد با ماده ٤١ شروع شد». او ادامه داد: «از سوی دیگر ما از منظر علمی و فنی توانی را ذخیره کرده بودیم و مهم‌تر این نکته که با فشار نمی‌توان دیدگاهی را بر مردم ایران تحمیل کرد و این داده ما بود».  او افزود: «متن نهایی، متن متوازنی است؛ این‌طور نیست که تمام خواسته‌های خود را به طرف مقابل تحمیل کرده باشیم، چنین چیزی توافق نیست، اسمش سند تسلیم است. از سوی دیگر طرف مقابل هم نه توانست و نه می‌تواند این کار را انجام دهد».
به گفته «محمدجواد ظریف»، شش قطع‌نامه شورای امنیت بدون یک دقیقه اجرا و برای اولین‌بار لغو شد و برای نخستین‌بار بود که موضوعی با عنوان قطع‌نامه، موضوع مذاکره شد...، ضمن آنکه داخل متن هم توازن قابل‌توجهی وجود دارد». او افزود: «حتی از نظر تناظر زمانی اقدامات هم این مسئله رعایت شده است، به‌طوری که پرونده مرحله‌ای را طی می‌کند و در فاصله‌ای در شورای امنیت در یک بازه ١٠ساله به‌طور قطعی خاتمه می‌‌یابد. البته در حوزه‌هایی محدودیت‌هایی برای ایران هست، اما قطع‌نامه جدید برخلاف قطع‌نامه قبلی تحریم ندارد بلکه محدودیت دارد».  به گفته ظریف، قطع‌نامه‌های قبلی علیه کشورمان ممنوعیت داشت و کشورها مجاز نبودند با ایران معامله کنند یا در برنامه هسته‌ای ایران حضور داشته باشند، اما الان کشورها تشویق شده‌اند در برنامه هسته‌ای ایران حضور داشته باشند.  او ادامه داد: «در موارد قبلی شاهد تحریم‌های شدید موشکی بودیم، به‌طوری‌که حتی امکان استفاده از اقدامات قهرآمیز برای جلوگیری از دسترسی به فناوری موشکی براساس بند ٩ قطع‌نامه ١٩٢٩ وجود داشت؛ اما اینها تبدیل به محدودیت برای مدت مشخص شده است».  «ظریف» ادامه داد: «زمانی که قطع‌نامه ١٩٢٩ تصویب شد و این همه محدودیت و ممنوعیت برای فعالیت‌های نظامی کشور ایجاد شد، هیچ صحبتی نبود؛ ولی امروز فریاد وا اسلام برخی دوستان شنیده می‌شود».  او با بیان اینکه «بزرگ‌ترین خیانت این است که به مردم بگوییم شما شکست خوردید»، گفت: «در قطع‌نامه‌های گذشته هرگونه فعالیتی که بتواند به قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای بینجامد، ممنوع بود و کشورها نه‌فقط مجاز بودند هر اقدامی انجام دهند، بلکه موظف بودند در همه حوزه‌ها بدون محدودیت وارد عمل شوند؛ اما امروزه این مسئله تبدیل به خواسته غیرالزام‌آور برای کشور شد که می‌تواند در حوزه فعالیت‌های موشکی بالستیک فعالیت کند؛ اگرچه هیچ موشکی توسط کشور برای کلاهک هسته‌ای طراحی نشده است و در موضوع برجام، اختلافی که بین برجام و قطع‌نامه وجود دارد این است که نفی مفاد برجام تبعات دارد؛ اما قطع‌نامه تبعاتی بر برجام ندارد». ظریف با بیان اینکه «اگر ایران ایستادگی نمی‌کرد خیلی از پایتخت‌ها در اختیار داعش بود»، افزود: «به دنیا می‌گوییم که می‌خواهیم با روش جدیدی تعامل کنیم و مبنای گفت‌وگوی تمدن‌ها این بود که بازی برد و باخت را کنار بگذاریم؛ چراکه بازی برد و باخت برای هیچ‌کسی منفعت ندارد و حتی برای بزرگ‌ترین قدرت جهان به ١١ سپتامبر ختم شد». ظریف گفت: «اصرار دارم بگویم در این معادله همه بازیگران جز جنگ‌طلبان پیروز شدند و هرکسی به‌دنبال رسیدن به راه‌حل معتدل بود، پیروز شد و کسانی که دنبال تنش بودند، شکست خوردند».
همه اقدامات در چارچوب خطوط قرمز بوده است
«علی‌اکبر صالحی»، رئیس سازمان انرژی اتمی چشم‌انداز فعالیت‌های هسته‌ای را تجاری‌سازی این صنعت توصیف کرد و گفت: «با صدای رسا می‌گویم همه اقدامات در چارچوب خطوط قرمز بوده است». او افزود: «در کشوری چندصدایی هستیم و موافق و مخالف از منظر خود مطالبی را بیان می‌کنند، بنابراین برای روشن‌شدن اذهان‌ عمومی ضرورت دارد شرکت‌کنندگان باوجود اینکه در یک ماه گذشته جلسات متعددی با اقشار مختلف برگزار کرده‌اند به برطرف‌شدن این ابهامات کمک کنند». او با طرح این سؤال که گفته می‌شود بعد از وین فعالیت‌های هسته‌ای کور، متوقف یا حتی کُند شده است، گفت: «با صدای رسا می‌گویم و به‌عنوان کسی که متولی این حوزه است به ملت بزر‌گوار اطمینان می‌دهم همه اقدامات در چارچوب خطوط قرمز بوده است و به تمامی کارها در کمیته‌های مختلف و نه زیر نظر یک فرد عمل شده است».  صالحی گفت: «در برجام آمده که موضوع ایران باعث نشود دیگر کشورها نیز به آن بپردازند و این جای تبریک دارد که ایران به‌عنوان تنها کشور درحال‌توسعه با مقاومت و ایستادگی توانست حق خود را بگیرد و تصریح کند و بعید می‌دانم کشور دیگری در حال توسعه به چنین جایگاهی برسد».  او افزود: «یکی از راه‌های جلوگیری و ایجاد محدودیت از سوی آن کشورها این بود که می‌گفتند ما نباید روی فلز پلوتونیوم کار کنیم. اگرچه ما در افق ١٥ساله هم چنین فلزی را نخواهیم داشت و از طرفی اگر موضوع آنها سوخت بوشهر است، قرار است این سوخت را به روسیه برگردانیم». رئیس سازمان انرژی اتمی ادامه داد: «اگر موضوع سوخت اراک باشد پنج تا شش سال طول می‌کشد که این سوخت تولید شود و پنج سال طول می‌کشد تا این سوخت به مرحله عملیاتی درآید و نهایتا ١٠ سال طول می‌کشد که پلوتونیوم را به فلز تبدیل کنیم، بنابراین چون ما قصد غنی‌سازی ٩٠‌  نیستیم».  صالحی گفت: «در قسمت راستی‌آزمایی نیز دو بخش داریم؛ ما به‌عنوان عضو آژانس و ان‌پی‌تی در فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای لاجرم طبق توافق پادمانی، آنها باید بتوانند بازرسی‌های خود را انجام دهند و بیش از ٣٠ سال است که این بازرسی‌ها انجام می‌شود». او افزود: «تا زمانی که نظم جهانی وجود دارد و ما فعالیت هسته‌ای داریم این بازرسی‌ها نه برای کشور ما بلکه برای همه کشورها وجود خواهد داشت».  او با بیان اینکه اگر هزینه کردیم خدا شاهد است که بردیم، گفت: «عزت را در آینده مشاهده خواهید کرد و خوشا به حال نسل‌های آینده که خواهند دید که کشور به چه سمت و سویی خواهد رفت و چه روزگار نیکویی خواهد داشت». صالحی در پاسخ به سؤال یکی از حاضران مبنی بر اینکه چرا چنین توافقی ١٢ سال پیش صورت نگرفت و آیا هزینه این اقدام بررسی شده است، افزود: «آیا باید همانند کشور لیبی عمل می‌کردیم که همه صنعت هسته‌‌ای خود را واگذار کرد و بعد هم حکومت را، یعنی آش را با جایش بردند؟ یا باید مانند کره‌شمالی می‌ایستادیم؟ ما از ان‌پی‌تی خارج نشده‌ایم و نمی‌خواهیم مانند لیبی و کره‌شمالی باشیم. جمهوری اسلامی ایران دارای تاریخ سه‌هزارساله و مدیریت حکیمانه است و ضمن حفظ و تثبیت حقوق، با دنیا از در مذاکره در می‌آییم».  او افزود: «در زمان تحریم‌ها برای راه‌اندازی نیروگاه بوشهر به دنیال اسپانیایی‌ها، آمریکایی‌ها و حتی آلمانی‌ها که در ابتدا پول دریافت کرده بودند، رفتیم اما نیامدند، در مذاکره ١+٥ تمکین کردند و هرچه می‌‌خواستیم گرفتیم».
توافق را  باید جشن گرفت
«سیدعباس عراقچی»، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده ایران ارتقای سطح بلوغ سیاسی در ایران را از دستاوردهای توافق هسته‌ای عنوان کرد و گفت: «این توافق بلوغ سیاسی بین‌المللی را در ایران به‌شدت بالا برد. من سراغ ندارم در موضوعی با این درجه اهمیت آن‌قدر بحث شده و زوایای مختلف آن بررسی شده و تیم مذاکره‌کننده هم پاسخ‌گو بوده باشد». عراقچی با بیان اینکه می‌خواهم به خودمان به‌خاطر این توافق تبریک بگویم، گفت: «برخی می‌گویند باید در این زمینه منصف بود و نه جشن و نه عزا گرفت اما من می‌گویم ما باید به‌خاطر این توافق جشن بگیریم و من تمام‌قد از توافق دفاع می‌کنم».  او اضافه کرد:«درست است که در خلال مذاکرات و بعد از آن خیلی فشار آمد ولی بسیار مبارک بود و ما شاهد اثبات و تثبیت چندصدایی و بلوغ سیاسی در ایران بودیم».  او در پاسخ به س‍ؤالی درباره تحریم سوییفت گفت: «این تحریم طبق قوانین اروپا علیه کسانی است که نام آنها در لیست‌ سیاه تحریم‌ها وجود دارد. آمریکا، اروپا و شورای امنیت فهرستی از افراد حقیقی و حقوقی دارند که به این افراد ویزای سفر داده نمی‌شود و اموالشان هم بلوکه می‌شود و سوییفت هم با اینها حق ندارد کار کند».  او اضافه کرد: «سوییفت یک شرکت خصوصی است که خدمات مالی ارائه می‌کند. خود این شرکت به دلیل بحث اثر روانی تحریم‌ها و خطر اعتبار خودش با ایران کار نمی‌کرد، در واقع تحریم سوییفت تا ٩٠‌ درصد به دلیل تحریم روانی علیه ما بود».  او ادامه داد: «مهم‌ترین خواسته ما و چیزی که منشأ قدرت ایران بود، این بود که در یک دعوای ١٢ساله توانستیم حرف خود را به کرسی بنشانیم و این از همه دستاوردهای ما مهم‌تر است. ما با غرب و شورای امنیت وارد معرکه ١٢ساله‌ای شدیم و موضوع دعوا این بود که ایران غنی‌سازی نکند».
او با بیان اینکه این مسئله ضرورت معیشتی ما نبود، افزود: «موضوع ما نبرد اراده‌ها بود، اینکه شش قطع‌نامه می‌گوید ایران باید غنی‌سازی را متوقف کند اما این قطع‌نامه‌ها یک دقیقه هم اجرا نشد و این شش قطع‌نامه توسط یک قطع‌نامه کنار گذاشته شد. آنها خواسته خود مبنی بر غنی‌سازی صفر را کنار گذاشتند و ما می‌بینیم که هر روز نتانیاهو در تلاطم بود که سانتریفیوژ را هم به ایران ندهید».
تیم مذاکره‌کننده ایران یکدست و بی‌حاشیه بود
«مجید تخت‌روانچی»، تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران را «تیمی یکدست و بی‌حاشیه‌ای» توصیف کرد و گفت: «تمام فکر و ذکر تیم، دفاع از منافع ملی بود و طرف مقابل هم دریافته بود، نمی‌تواند در آن اختلاف و حاشیه ایجاد کند». او درباره سازوکار حل مشکلاتی که ممکن است در راه اجرای توافق هسته‌ای پیش‌ آید، گفت: «ایران با شش دولت و نماینده اتحادیه اروپا مذاکره می‌کرد و نهایتا به توافق رسید که همه طرفین آن توافق را اجرا خواهند کرد. البته طبیعی است این توافق در اجرا با مشکلاتی مواجه شود. کما اینکه مسئله را در توافق هم دیدیم. کمیسیون مشترکی تشکیل می‌شد که هفت کشور و نماینده اتحادیه اروپا در آن عضو هستند و به مشکلاتی که ممکن است، پیش‌ آید رسیدگی می‌کنند».  او با بیان اینکه اصل این بود که می‌خواستیم توافقی قابل اجرا داشته باشیم، گفت: «یکی از دلایل طول‌کشیدن مذاکرات این بود که می‌خواستیم به توافقی برسیم که از دید ما و آنها توافقی خوب باشد. نهایتا به مصالحه‌ای رسیدیم تا از این مشکل جلوگیری کنیم که «بعد از اوباما چه اتفاقی می‌افتد».
در توافق‌ بندی وجود دارد که برای دولت آمریکا تعهدی در برداشتن تحریم‌ها ایجاد می‌کند و این تعهد مستمر خواهد بود».  روانچی گفت: «این‌طور نیست که در یک دولت تحریم‌ها برداشته شوند و بعد نفر بعد بخواهد آن را ادامه دهد یا لغو کند. توافق کردیم دولت آمریکا براساس تعهداتی که دارد اجرای تحریم‌ها را مستمرا متوقف کند. به هر حال این دستاوردی است که دولت آمریکا را متعهد می‌کند. این نکته در قطع‌نامه ٢٢٣١ تصویب و بخشی از حقوق بین‌المللی شده است».  به گفته او، این مسئله به‌عنوان قطع‌نامه شورای امنیت وظیفه مضاعفی برای همه ایجاد می‌کند و براساس حقوق بین‌الملل باید اجرائی شود اما اگر در عمل رئیس‌جمهوری آمریکا بخواهد این توافق را لغو کند، این مسئله نقض فاحش برجام است و در متن توافق هم آمده است که اگر چنین اتفاقی بیفتد نقض فاحش توافق خواهد بود.  «صادق خرازی» هم گفت: «در توافق برجام شاهد آزادشدن توان جمهوری اسلامی و سیاست خارجی هستیم و قدرت مانوری که سیاست خارجی در حل‌وفصل پرونده‌های مهم منطقه‌ای می‌تواند داشته باشد. نکته دیگر اینکه ایران به مثابه قدرت منحصربه‌فرد، قدرت امنیت‌سازی ویژه‌ای خواهد داشت و این نقش را هیچ کشوری در خاورمیانه نمی‌تواند داشته باشد. نه ترکیه و عربستان‌سعودی و نه حتی مصر؛ قادر نیستند نقش آشکاری در امنیت‌سازی ایجاد کند».